Dünya Bankası PMR Projesi

Kyoto Protokolü’nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2012 yılı sonrası yeni iklim değişikliği rejimi kapsamında mevcut esneklik mekanizmaları açısından çeşitli reformların yapılması ve yeni piyasa – temelli mekanizmaların oluşturulması gündemdedir. Bu noktadan hareketle, Dünya Bankası da gelişmekte olan ülkeler ile yükselen ekonomilerin bahse konu mekanizmalardan etkin olarak yararlanmalarını teminen gerekli kapasite gelişimini sağlamak amacıyla, “Partnership for Market Readiness (PMR)” adıyla yeni bir teknik destek programını hayata geçirmiştir. Gelişmiş ülkeler tarafından finanse edilecek bu program ile 10 – 15 ülkenin karbon piyasalarına yönelik kapasite geliştirme faaliyetlerini ve bu alandaki pilot uygulamalarını desteklemek için toplam 100 milyon ABD Dolarlık bir hibe sağlanması öngörülmektedir.

10–11 Nisan 2011 tarihlerinde Tayland/Bangkok’da gerçekleştirilmiş olan organizasyonel toplantıda, ülkemiz bahse konu 100 milyon dolarlık PMR kaynaklarının uygulayıcı ülkelere tahsisinden sorumlu olacak Ortaklık Asamblesine üye olarak girmiştir ve Ortaklık Asamblesinin ilk toplantısı 30-31 Mayıs 2011 tarihleri arasında İspanya’nın Barselona kentinde gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda PMR programından faydalanıcı olarak yararlanacak gelişmekte olan ülkelerin 5-10 Milyon ABD Doları arasında olması beklenen program kaynaklarına erişimi ve fikir olarak ülkelerin yapacakları faaliyetlere karar verilmiştir. Hibe fonun tahsisi için hazırlanması gerekli olan Proje Belgesinin çalışılması için 350 Bin ABD Doları olarak belirlenmiş olan hazırlık bütçesinin ise Ortaklık Asamblesi toplantısı sırasında ülkemiz tarafından yapılan sunumdan sonra serbest bırakılmasına karar verilmiştir. Bir başka deyişle, bahse konu toplantıda ülkemizin karbon pazarları konusunda dünyadaki en büyük programlardan biri olan PMR teknik destek programı kaynaklarına erişimi onaylanmıştır.

26-28 Ekim 2011 tarihinde ülkemizin de ortaklardan biri olduğu İkinci Ortaklık Asamblesi Toplantısı ülkemiz ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Ülkemizin eş-başkanlık yaptığı İstanbul Toplantısında PMR programından faydalanıcı olarak yararlanmak isteyen Brezilya, Hindistan, Ürdün, Güney Afrika, ve Viyetnam’ın 5-10 Milyon ABD Doları arasında olması beklenen program kaynaklarına erişimi ve ülkelerin yapmayı planladığı faaliyetler karara bağlanmış, Uygulama Hibesinin dağıtım kriter ve aşamalarının belirlenmesi ve Tool for Market Readiness Proposal üzerinde çalışılmıştır. Bahse konu toplantıda ülkemiz karbon pazarları konusunda dünyadaki en büyük programlardan biri olan PMR teknik destek programının gelişmekte olan ülkeleri temsil eden eş-başkanı seçilmiştir.

Son olarak 23.12.2011 tarihinde Pazara Hazırlık Teklifi için Hibe Anlaşması imzalanarak, karşılıklı imza sürecini tamamlayan ilk ülke Türkiye olmuştur.

Söz konusu hibeye ilişkin Dünya Bankası ile Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan "Piyasaya Hazırlık Teklifi için Hibe Anlaşması Pazara Hazırlık Ortaklığı (PMR) Çoklu Donör Fonu TF010793 Hibe No'lu Hibe Anlaşması, 6 Ocak 2012 tarihli ve 28165 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

 Bakanlığımız koordinasyonunda yürütülen PMR faaliyetleri, Hazırlık ve Uygulama olmak üzere iki aşamadan oluşmakta olup, hâlihazırda hazırlık aşamasında olan ülkemiz, uygulama aşamasında gerçekleştirilecek faaliyetlerin iş planını, ayrıntılı bütçesini ve ihtiyaç analizini içeren taslak Proje Teklif Belgesini hazırlamıştır.

Bu kapsamda, Dünya Bankası temsilcileri Proje Teklif Belgesi'nin ön gözden geçirme süreci için 28-30.01.2013 tarihleri arasında Ankara'ya gelmiş, ilgili kurum ve kuruluşlarımızın katılımı ile düzenlenen toplantı sonucunda söz konusu dokümanda bir takım değişiklikler yapılmasına karar verilmiştir.

Ayrıca Dünya Bankası yetkilileri tarafından verilen takvim uyarınca, 22.02.2013 tarihi itibari ile revize edilmiş proje teklif dokümanı Dünya Bankası’na gönderilmiş ve 11-15 Mart 2013 tarihinde Amerika’nın Washington Eyaletinde gerçekleştirilen 5. Ortaklık Asamblesinde tüm paydaşlara Proje Teklif Dokümanı sunulmuştur. Söz konusu Asamble’de Türkiye adına sunulan Proje Teklif Dokümanı paydaş ülkeler ile tartışılarak, toplantı sonrasında gerekli revizyonlar yapılmış ve söz konusu Proje Teklif Dokümanı Bakanlığımız koordinasyonunda ilgili kurumlarımızın görüş ve önerileri doğrultusunda nihai hale getirilerek, 26-28 Mayıs 2013 tarihinde Barselona’da gerçekleştirilen ve Bakanlığımızın da katılım sağladığı PMR 6. Ortaklık Asamblesi’nde sunulmuştur.

Dünya Bankası, projenin uygulanması için Türkiye’ye verilecek hibe miktarını 3 Milyon Dolar olarak onaylamıştır.

Türkiye, PMR kapsamında belirlenecek gönüllü sektörlerde "Sera Gazlarının Takibi (MRV) Hakkında Yönetmelik"in uygulanmasına yönelik pilot çalışma, karbon piyasası mekanizmalarının kullanılmasına konusunda karar verme mekanizmasına yönelik analitik çalışmalar, kapasite geliştirme, farkındalık ve eğitim çalışmaları, MRV ve piyasa mekanizmalarının uygulanmasına ilişkin koordinasyon ve uzman desteği olmak üzere dört temel bileşen yer almakta olup, bu bileşenler ile ilgili çalışmalar tüm ilgili paydaşlar ile koordinasyon içerisinde gerçekleştirilecektir.

Şu anda, onaylanan proje teklif dokümanı esas alınarak oluşturulan PAD (Project Appraisal Document) ve Hibe Anlaşmasına yönelik işlemler Hazine Müsteşarlığımız koordinasyonunda yürütülmektedir.  Hibe Anlaşması imzalanmış olup, bahse konu ikinci aşama hibeye ilişkin Dünya Bankası ile Hazine Müsteşarlığı tarafından yapılan "Pazara Hazırlık Ortaklığı (PMR) için Uygulama Fonu TF015591 Hibe No'lu Hibe Anlaşması, 11 Şubat 2014 Tarihli ve 28910 Sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanmış Proje kapsamında çalışmalar başlamıştır.

Proje Bileşenleri:

Bölüm 1: Elektrik sektörü ile birlikte diğer sektörlerde gönüllü şirketler ve paydaşlara (akreditasyon kuruluşları ve doğrulayıcılar v.b.) yönelik olarak, elektrik sektörü için izleme planlarının hazırlanması, gönüllü tesislerden veri toplama ve bu verilerin raporlanması ve doğrulanması faaliyetleri de dâhil olmak üzere, ortaya çıkabilecek muhtemel sorunların zamanında belirlenmesi amacıyla, MRV prosedürlerinin uygulanmasını içeren bir pilot çalışma yapılması.

Bölüm 2: Piyasa temelli mekanizmaların (MBI) kullanılmasına ilişkin karar vericilerin bilgilendirmesi amacıyla diğer çalışmalara ilave olarak; (i) elektrik sektörü için emisyon ticaret sisteminin kullanılmasına yönelik çalışma; (ii) piyasa temelli mekanizmaların (MBI) seçimi ve MRV mevzuatının kapsadığı ve kapsamadığı seçili sektörler için sera gazı piyasa modellemesi çalışması; (iii) MRV mevzuatının kapsadığı ve kapsamadığı seçili sektörler için sera gazı piyasa modellemesi çalışması ve (iv) İDDK ve politika yapıcıların değerlendirmesine sunulmak üzere yukarıda belirtilen çalışmaların bir sentez raporunun hazırlanması gibi çalışmalar da dahil olmak üzere analitik çalışmalar yapılması.

Bölüm 3: Paydaş eğitimlerinin, danışma/görüşme ve kamuda farkındalık yaratma faaliyetlerinin (i) 1. Ve 2. Bölümlerinde belirtilen faaliyetlerin desteklenmesi için konferanslar ve çalıştaylar düzenlenmesi; (ii) paydaşlarla danışma toplantılarının düzenlenmesi ve (iii) kamuda farkındalık yaratma faaliyetleri (medya, üst düzey kamu/özel toplantılar v.b.) de dâhil olmak üzere yürütülmesi.

Bölüm 4: MRV ve MBI faaliyetlerinin yürütülmesinin koordinasyonu ve desteklenmesi için proje yönetim biriminin kurulması.