Zemin Etüt Formatı

VALİLİĞİNE

(Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü)

İlgi: 10.08.2005 tarih ve 815 sayılı Olur.

Bilindiği üzere, bina ve bina türü yapıların projelendirmesafhasında gerekli olan zemin

ve temel etütlerinin, uygun ve standart bir metotlayapılabilmesini sağlamak amacıyla

28.06.1993 tarih ve B09.0.YFK.0.00.00.00-6-5/373 sayılı genelgeile "Zemin ve Temel Etüdü

Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar" yayınlanmıştır.

Bakanlığımızca 29-30 Eylül - 01 Ekim 2004 tarihleri arasındadüzenlenen Deprem

Şurasında, anılan dokümana göre hazırlanacak Raporların ierik veformat aısından da belirli

bir düzende yazılarak birlikteliğin sağlanması gereği ifadeedilmiştir.

Bu amala hazırlanan "Zemin ve Temel Etüdü Raporu GenelFormatı" Bakanlık

Makamının ilgide kayıtlı Olur'u ile yürürlüğe konulmuş olupBakanlığımızın

www.bayindirlik.gov.tr adresinde yer almaktadır. Zemin ve TemelEtüdü Raporlarının

hazırlanmasında bundan böyle söz konusu format esas alınacaktır.

Gereğini rica ederim.

DAĞITIM :

-Tüm Valiliklere

(Bayındırlık ve İskan İl Müdürlükleri)

Çetin Eme Bulvarı Dikmen / ANKARA

Tel: (0312) 410 15 06 Fax (0312) 425 05 37

Elektronik Ağ: www.bayindirlik.gov.tr

BİNA ve BİNA TÜRÜ YAPILAR İÇİN

ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ RAPORU

GENEL FORMATI

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI

YAPI İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2005

T.C.

BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI

Yapı İşleri Genel Müdürlüğü

ANKARA

BAKANLIK MAKAMINA

Bilindiği üzere, bina ve bina türü yapıların projelendirmesafhasında gerekli olan zemin

ve temel etütlerinin, uygun ve standart bir metotla yapılabilmesinisağlamak amacıyla

28.06.1993 tarih ve B09.0.YFK.0.00.00.00-6-5/373 sayılı genelgeile "Zemin ve Temel Etüdü

Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar" yayınlanmıştır.

Bakanlığımızca 29-30 Eylül - 01 Ekim 2004 tarihleri arasındadüzenlenen Deprem

Şurasının komisyon raporlarında, zemin etüt raporlarınınhazırlanmasında bir standart

bulunmadığı; "Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasınaİlişkin Esaslar"da

eksikliklerin bulunduğu ve güncellenmesi gerektiği, raporlarınhazırlanmasına yönelik kapsam,

yöntem ve ieriğin bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak bilim veteknolojideki son gelişmeler

ışığında yenilenerek uygulamada birlikteliğin sağlanması gereğibelirtilmiştir.

Ayrıca yine Deprem Şurası sonu bildirgesinde temel ve zeminetütleri iin yeni bir rapor

formatınm düzenlenmesi zorunluluğu yer almıştır.

Bu erevede Bakanlığımızca hazırlanarak eşitli kurum, kuruluş veakademik evrelerden alınan görüşler doğrultusunda düzenlenen ekli "Zeminve Temel Etüdü Raporu Genel Formatı"nın yürürlüğe konulmasını tensiplerinizearz ederim.

Bubelge kapsam ve ierik yönünden Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 28.06.1993

tarihve 6-5/373 sayılı Zemin ve Temel Etüdü RaporununHazırlanmasına İlişkin Esaslardoğrultusunda yapılacak zemin ve temel etütleriraporlarının hazırlanmasına yönelik genelbir formatı gösterir.İmar planınaesas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporunda yerleşime uygunluğu

belirlenmişalanda kalan bir parselde temel tasarımı iin gerekli olan zemindeğerlendirmesi amacıyla, Zemin ve Temel Etüdü Raporu formatına ilişkinhükümler belirtilmekte olup,raporu hazırlayacak kişi / kuruluşlara yolgöstererek yeterli ve kabul edilebilir belirlemelere dayalı raporlar bu formatagöre düzenlenecektir.Bildirilen hükümler, Zemin ve Temel Etüdü Raporu ieriğineyönelik asgari kurallar olmakla birlikte, raporu hazırlayanlar tarafındangerekli mesleki bilgiler ile ilgili standartlar ve güncel bilimsel alışmalarıngöz önünde bulundurulması zorunludur.

Amacagöre farklılıklar gösterebilecek inşaat projeleri, jeolojik koşulların değişken

olması,Zemin ve Temel Etüdü Raporu ieriğinde bir takım farklılıkların oluşmasınaneden olmakla birlikte, raporu hazırlayanlar tarafından burada belirtilenhükümlere uyulması gerekmektedir.

Zeminve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslarda belirtilen yapı ve

zeminkoşullarının etüt kategorilerinden, 1. kategori iin Gözlemsel Zemin EtütRaporu, 2.ve 3. kategoriler iin Sondaja Dayalı Zemin ve Temel Etüt Raporudüzenlenecektir.

Zeminve Temel Etüdü Raporu, öncelikle zeminin jeolojik ve fiziki verilerini ve varsa

evreselfaktörleri yansıtmalı; ayrıca bu verilerin değerlendirilmesi ile ortaya konulacaksonular somut ve mesleki doğruluğa sahip önerileri iermelidir.

Buesaslar doğrultusunda hazırlanacak rapor, düzenlenme tarihinden itibaren biryılı

aşkınbir süre gemesine karşın temel inşaatına halen başlanmamış olması durumunda, raporunieriğinde belirtilen koşullarda değişiklik olabileceği göz önüne alınarakraporun halen mevcut durumu yansıttığı ek raporla doğrulanmalı, aksi haldeilave alışma yapılmalıdır.

Zeminve Temel Etüdü Raporu, genel anlamda beş bölümden oluşmalıdır;

GenelBilgiler başlığı altındaki birinci bölümde, mevcut yerel zeminin fiziksel ve

mekaniközellikleri ile jeolojik koşullara ait verilere ilişkin bilgilere yerverilmeli,

AraziAraştırmaları-Deneyler, Laboratuvar Deneyleri-Analizler başlığıaltındaki ikinci

veüüncü bölümlerde, tasarım iin seilen zemin parametreleri ve yapılanalışmalar

literatüreatıfta bulunularak güncel bilimsel yöntemlere göre aıklanmalı,

MühendislikAnalizleri ve Değerlendirmeler başlığı altındaki dördüncü bölümde;

temeltasarımına yönelik zemin parametreleri, sıvılaşma, oturma, şişme-büzülme,

göebilme,şev duraylılığı, temel ukurunda stabilite gibi muhtemel problemlerin

mühendislikanalizleri ile ortaya konulmalı ve değerlendirilmeli,

Sonuve Öneriler başlığı altındaki beşinci bölümde ise, temeltasarımı ve inşaatına

yönverecek öneriler ve uyarılar yer almalıdır.

EtütRaporları, kategorilerine göre aşağıda belirtildiği şekilde olacaktır.

2/14

A.GÖZLEMSEL ZEMİN ETÜDÜ RAPORU

Bayındırlıkve İskan Bakanlığının Zemin ve Temel Etüdü Raporunun

Hazırlanmasınaİlişkin Esaslar Kategori-1de yer alan binalar iin imarplanına esas jeolojik

jeoteknik rapordan inceleme alanı ve evresine ilişkin jeolojik bilgiler alınıpyapı

parselindemuayene ukuru atırılarak, mevcut şev aynalarının ve evre yapılarının

incelenmesisonucunda Gözlemsel Zemin Etüdü Raporu hazırlanacak, bu raporun ieriği

aşağıdabelirtilen başlıklar altında toplanacaktır.

KAPAKSAYFASI

İÇİNDEKİLER

1.GENEL BİLGİLER

1.1.Etüdün Amacı ve Kapsamı

1.2.İnceleme Alanının Tanıtılması

1.2.1.Jeomorfolojik ve Çevresel Bilgiler

1.2.2.Projeye ait Bilgiler

1.2.3.İmar Planı Durumu

1.2.4.Varsa Önceki Zemin Çalışmaları

1.3. Jeoloji

1.3.1.GenelJeoloji

1.3.2.İnceleme Alanının Mühendislik Jeolojisi

2.ARAZİ ARAŞTIRMALARI VE DENEYLER

2.1.Yeraltı ve Yerüstü Suları

3.LABORATUVAR DENEYLERİ VE ANALİZLER

4.DEĞERLENDİRME

4.1.Bina-Zemin İlişkisinin Belirlenmesi

4.2.Doğal Afet Risklerinin Değerlendirilmesi

5.SONUÇ VE ÖNERİLER

6.EKLER

1-Muayene Çukurlarına Ait Çizim ve Fotoğraflar

2-İnceleme Alanının Plankotesi ve Vaziyet Planı

3- İmarPlanına Esas Jeolojik-Jeoteknik Rapordan İnceleme Alanına Ait

SağlanmışBilgiler

4-Fotoğraflar (Arsanın genel görünümü, sorunlu kısımlar, yarmalar, vb. )

3/14

B.SONDAJA DAYALI ZEMİN ve TEMEL ETÜDÜ RAPORU :

Bayındırlıkve İskan Bakanlığının Zemin ve Temel Etüdü Raporunun

Hazırlanmasınaİlişkin Esaslar başlıklı 93/94 belgesinde Kategori 2 ve 3egiren binalarda sondaj alışmaları, arazi deneyleri, alınan örselenmiş ve/veyaörselenmemiş zemin ve karot örneklerinin laboratuvarda gerekli deneylere tabitutulması sonucunda Zemin ve TemelEtüdü Raporu hazırlanacaktır.

İmarplanına esas rapordan inceleme alanı ve evresine ilişkin jeolojik-jeoteknik

bilgileralınarak zemin araştırmalarına dayanak oluşturulacaktır.

Buraporun ieriği aşağıda belirtilen başlıklar altında toplanacaktır. Gerekligörülmesi

durumundaformatta belirtilmeyen ek alışmalara da yer verilebilir.

KAPAKSAYFASI

İÇİNDEKİLER

1.GENEL BİLGİLER

1.1.Etüdün Amacı Ve Kapsamı

1.2.İnceleme Alanının Tanıtılması

1.2.1.Jeomorfolojik ve Çevresel Bilgiler

1.2.2.Projeye ait Bilgiler

1.2.3.İmar Planı Durumu

1.2.4.Önceki Zemin Çalışmaları

1.3 JEOLOJİ

1.3.1.GenelJeoloji

1.3.2.İnceleme Alanı Mühendislik Jeolojisi

2.ARAZİ ARAŞTIRMALARI VE DENEYLER

2.1.Arazi, Laboratuar ve Büro Çalışma Metotlarının kısaca tanıtılması ve kullanılanekipmanlar

2.2.Araştırma Çukurları

2.3.Sondaj Kuyuları

2.4. Yeraltıve Yerüstü Suları

2.5.Arazi Deneyleri

2.5.1.SPT Deneyleri

2.5.2.Konik Penetrasyon (CPT) Deneyleri

2.5.3.Presiyometre

2.5.4.Kanatlı Kesici Deneyleri

2.5.5.Plaka Yükleme Deneyi

2.5.6.Jeofizik Çalışmalar

2.5.6.1.Sismik kırılma

2.5.6.2.Sismik yansıma

4/14

2.5.6.3.Elektrik özdiren

2.5.6.1.Mikrotremör alışmaları

3.LABORATUVAR DENEYLERİ VE ANALİZLER

3.1.Zeminlerin İndeks / Fiziksel Özelliklerinin Belirlenmesi

3.2.Zeminlerin Mekanik Özelliklerinin Belirlenmesi

3.3.Kayaların Mekanik Özelliklerinin Belirlenmesi

4.MÜHENDİSLİK ANALİZLERİ VE DEĞERLENDİRMELER

4.1.Bina-Zemin İlişkisinin İrdelenmesi

4.2.Zemin ve Kaya Türlerinin Değerlendirilmesi

4.2.1.Ayrışmış Kaya ve Zemin Türlerinin Sınıflandırılması

4.2.2.Kaya Türlerinin Sınıflandırılması

4.2.3.Zemin Profilinin Yorumlanması

4.2.4.Sıvılaşma ve Yanal Yayılma Analizi ve Değerlendirilmesi

4.2.5.Oturma-Şişme ve Göme Potansiyelinin Değerlendirilmesi

4.2.6.Karstik Boşlukların Değerlendirilmesi

4.2.7.Temel Zemini Olarak Seilen Birimlerin Değerlendirilmesi

4.2.8.Şev Duraylılığı Analizi ve Değerlendirmesi

4.2.9.Kazı Güvenliği ve Gerekli Önlemlerin Alternatifli Olarak

Değerlendirilmesi

4.2.10.Doğal Afet Risklerinin Değerlendirilmesi

5.SONUÇ VE ÖNERİLER

6.YARARLANILANKAYNAKLAR

7.EKLER

5/14

RAPOR BAŞLIKLARI İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR

1.GENEL BİLGİLER

1.1.ETÜDÜN AMACI VE KAPSAMI

Raporunhangi tür (Gözlemsel Zemin Etüdü, ya da Sondaja Dayalı Zemin ve Temel

EtüdüRaporu) bir alışma olduğu, kime ve hangi kuruluşa yapıldığı, yapınınözellikleri (kat adedi, bina boyutları, bodrumlu olup olmadığı vb.)belirtilmelidir. Çalışmayı talep eden kurum veya kişinin planlamaya ilişkinisteğini belirten görüşü veya kararı, alışmanın amacı ve kapsamı ile ilgilifirmaların ve danışmanların isimleri belirtilmelidir.

1.2.İNCELEME ALANININ TANITILMASI

1.2.1. Jeomorfolojik ve Çevresel Bilgiler İncelemealanının genel morfolojik özellikleri, yol, iklim, topoğrafik durum, drenaj örnekleri(yüzey, sel suları, tabii drenaj vb.) eğimler (genel eğim yönlenmeleri vb.),doğal / yüzeysel drenaj durumu, var ise bölgedeki muhtemel şev duraylılığıproblemleri ile doğrudan ilişkisi olan yağış alma durumu ve topoğrafikanomaliler aıklanmalı ve 1:200 veya uygun ölekli plankote ve vaziyet planıüzerinde gösterilmelidir.

İncelemealanının yeri tanımlanarak, karayolu bağlantıları, arsanın günümüze kadar

neamala kullanıldığı, günümüze kadar tutulan kayıtlar esas alınarak şevduraysızlığı, deprem, vb. doğal afete maruz kalıp kalmadığı ve sismiktarihesine değinilmelidir.

Arsaüzerinde yapılaşma var ise, hakkında bilgi verilerek arsanın en az iki farklı

yöndenekilmiş genel görünüm fotoğrafları ile sorun yaratabilecek evresel faktörlereait fotoğraflar da yer almalıdır.

1.2.2. Projeye ait Bilgiler

Yapılmasıplanlanan projenin kısaca tanıtılması, yapılacak yapının ne amala

kullanılacağı,binanın temel seviyesindeki muhtemel yükler, taşıyıcı sistemi ile geometrisine

aitbilgilere yer verilmelidir.

1.2.3. İmar Planı Durumu

Etütalanının büyüklüğü, binanın yapılacağı arsanın imar bilgilerine, plannotlarına,

mevcutyapılaşmaya yönelik genel bilgilere (yapı tipi, kat yüksekliği, ayrık veyabitişik nizam olduğu, yapılaşma yoğunluğu vb.), ayrıca imar planına esasJeolojik-Jeoteknik Etüt Raporunda hangi alanda (uygun alan, önlemli alan, vb.)yer aldığına değinilmeli ve ilgi rapor eki haritaların ilgili parseli ierenkısmı eklenmelidir.

1.2.4. Önceki Zemin Çalışmaları

İncelemealanının; diğer kurum ve kuruluşlarca daha önce yapılmış alışmalara göre önlemgerektiren alanlar iinde kalması durumunda, yapılan araştırmalar ile ilgilikararların alındığı rapor ve belgelere atıfta bulunularak, bu raporların ilgilikısımları rapor ekinde verilmelidir.

6/14

1.3.JEOLOJİ

1.3.1. Genel Jeoloji

İncelemealanının da iinde yer aldığı bölgenin jeolojisi özet olarak aıklanmalı ve

evredeyer alan kıvrım, kırık, fay(diri-ölü), heyelan kütlesi vb. yapısal özelliklere

değinilmelidir.

1.3.2. İnceleme Alanı Mühendislik Jeolojisi

İncelemealanındaki birimlerin yatay ve düşey yönlerdeki değişimi ve bunların jeolojik

özellikleriayrıntılı olarak verilmeli; arsanın jeolojik yapısı eksiksiz olaraktanımlanmalı,

özelliklesondaj ve arazi alışmalarına katılan personelin gözlemlerine yer verilmelidir.

2.ARAZİ ARAŞTIRMALARI VE DENEYLER

2.1.ARAZİ,LABORATUAR VE BÜRO ÇALIŞMA YÖNTEMLERİN KISACA

TANITILMASI VE KULLANILAN EKİPMAN

Bualışmalarda hangi yöntemlerin kullanıldığı ve nasıl bir alışma düzeniizlendiğine

kısacadeğinilmeli, alışmaların yapıldığı tarihler belirtilmelidir. Ayrıca kullanılanyöntemler güncel olmalıdır.

2.2.ARAŞTIRMA ÇUKURLARI

Temelderinliğinden az olmamak koşuluyla atırılan muayene ukurlarının konumu,

derinliğive gözlenen birimlere ait geiş seviyeleri ayrıntılı olarak aıklanmalı,vaziyet planı ve plankote üzerinde muayene ukurlarının yerleri gösterilmeli,muayene ukurlarına ait izim ve fotoğraflar ekte verilmelidir.

2.3.SONDAJ KUYULARI

İncelemealanındaki birimlerin yanal ve düşey yönlerdeki değişimlerini

belirleyebilecekyeterli sayıda sığ ve derin sondajlar yapılmalı, sondaj alışmaları

 

TSE standartlarınauygun olarak gerekleştirilmeli ve sondaj yerlerinin seimi titizlikle

yapılmalıdır.Örneğin ; projede yer alan bina bloklarının köşe noktalarına ve bir tane deorta noktaya gelecek şekilde sondaj noktaları planlanmalıdır. 1. ve 2. Derece DepremBölgelerinde, sıvılaşma aısından sondajların derinliği 20 mden azolmamalıdır.

Hedeflenensondaj derinliğinden önce kaya birimine rastlanması durumunda ise, kaya ierisinde3 metre ilerlendikten sonra sondaj bitirilmelidir. Ayrıca topoğrafya nedeniyle eğimliarazilerde veya yapıda bodrum düşünülmesi durumunda temel tasarımına esas olacakolan örnekleme işlemine ve arazi deneylerine muhtemel temel derinliğininaltından itibaren başlanılmalıdır.

Kazıklıtemel gereken hallerde, muhtemel kazık boyu ve kazık ucunun sağlam

zeminegiriş derinlikleri dikkate alınarak buna uygun sondaj derinliğibelirlenmelidir.

7/14

Sondajve arazi deneylerinden elde edilen veriler izelgeler halinde ve yorumlanarak

verilmelidir.Ayrıca sondaj yerlerinin koordinatları bir tablo halinde verilmeli ve plankoteve vaziyet planı üzerine işlenmelidir. Ek olarak verilecek sondaj loglarındaTSE standartlarında  belirlenmişsemboller kullanılacak, sondaj yerlerinin koordinatları, sondaj makinesinintürü, sondörün adı ve soyadı, sondajın yapıldığı tarihler, hava durumu,yeraltısuyuna ilişkin en az 7 günlük gözlemler, zemin birimlerinin düşeyyöndeki değişimleri, zemin tanımlamaları, alınan örselenmiş ve örselenmemişörneklerin derinlikleri, örselenmemiş örneğin türü, arazide yapılan deneylerlogu hazırlayan tarafından imzalı olarak sunulmalıdır.

Sondajkuyularının tabanına kadar alt kısmı delikli PVC boru indirilerek sondaj

deliğinineperlerindeki gömeler ve yüzeyden düşebilecek paralar nedeniyle kuyunun kapanmasıönlenmeli, gerekirse kuyu ağzına beton kapak yapılmalı, böylece uzun süreli yeraltısuyuölümü yapılmasına olanak sağlanmalıdır.

Sondajkarotlarının fotoğrafları standartlara uygun olarak ekilerek raporun ekinde

sunulmalı,sandıklanarak koruma altına alınan karotlar rapor onay süreci tamamlanana değinmuhafaza edilmelidir.

Sondajlarsonucunda izilen kesitlerde sondaj noktaları belirtilmeli, jeolojik veriler

kesittefarklı renklerde verilmeli, yeraltısuyu seviyesinin en sığ ve en derin kotlarınoktalı izgi ile gösterilmelidir.

2.4.YERALTI VE YERÜSTÜ SULARI :

İncelemealanında yeraltısuyunun gözlendiği en düşük ve en yüksek seviyeler,

ölümnoktaları esas alınarak en az 7 günlük değerler tablo halinde verilmelidir.Yeraltı suyu seviyesi, PVC boru ile tehiz edilmiş olan sondaj kuyularından,sondaj sıvısı kullanılması durumunda kuyunun boşaltılması ve ortamı temsiledebilecek seviyenin oluşabilmesi iin uygun bir süre beklenilmesi sonrasındayapılacak ölümlerle belirlenmelidir. Çalışma alanında yeraltı suyunarastlanması ve su tablasının temel seviyesine yakın olması durumunda,yeraltısuyunun betona ve diğer imalatlara yapabileceği olumsuz etkilerin belirlenmesiiin laboratuvar deneyleri(sülfat ieriği, pH vb.) yapılmalı ve sonuları verilmelidir.Ayrıca inceleme sahasındaki drenaj özellikleri ile don derinliği konusundaaıklama getirilmelidir.

2.5ARAZİ DENEYLERİ

Sondajlardayapılacak Standart Penetrasyon (SPT), Konik Penetrasyon (CPT),

KanatlıKesici Deneyi, Presiyometre Deneyi, Plaka Yükleme Deneyi vb. deneyler ile JeofizikÇalışmalar, ilgili standarda uygun olarak, yapı ve zemin şartlarına uygunseilen deneyler görevlendirilecek kontrol mühendisinin denetimindeyapılacaktır.

Yapılantüm deneylere ait veriler tablolar halinde raporda yer alacak, deneyler

sırasındabelirlenen aşırı farklı değerler gösteren parametrelerdeki sapmalar nedenleri belirtilerekaıklanacaktır. Deneylerde yapılan her hata aıklanmalıdır. Aşağıda genel hatlarıylaaıklanan yöntemlerden en az biri olmak üzere (jeofizik yöntemler en az başkabir yöntemle birlikte kullanılabilir), inşa edilecek yapının özelliğidoğrultusunda uygun görülen sayıda deney yapılmalı ve her bir yöntemden bulunanparametreler kontrol edilmelidir.

2.5.1. Standart Penetrasyon Deneyi (SPT)

Budeneyin TS-5744e göre yapılması gerekmekte olup, deney sonularının(darbe

sayılarının)gerekli bütün düzeltme faktörlerine (şahmerdan tipi ve şahmerdan bırakma mekanizması,kedi başı sarım sayısı yeraltısuyu, enerji, kuyu apı, i tüp kullanılıp kullanılmadığı,tij uzunluğu, tipi vb.) tabi tutularak düzeltilmesi gerekmektedir.

2.5.2. Konik Penetrasyon Deneyi (CPT)

Gerekmesidurumunda, taş ve bloklu olmayan ve özellikle yumuşak/gevşek

zeminlerdestatik baskı ile yapılan, zemin profilini gerek şekilde belirleyebilen vedayanım, sıkışabilirlik parametrelerinin tayini ve sıvılaşma kontrolü iinyararlı olan bu penetrasyon deneyi tercih edilmelidir.

2.5.3. Presiyometre Deneyi :

Zemin,yumuşakkaya ve kaya (dilatometre) birimlerinde gerilme-deformasyon

ilişkisindenfaydalanılarak, zeminin dayanım parametrelerinin tayini ve temel altında

oluşacakoturmaların hesaplanması amacıyla yapılacak bu deneyin hangi yönteme göre yapıldığı,kullanılan cihazların tipi ve kalibrasyonuna ait bilgiler ile zeminparametrelerinin bulunmasında kullanılan formüllerin hangi kaynaklardanalındığı belirtilerek verilmeli, deney sonuları ek izelge ve grafik halinderaporda yer almalıdır.

2.5.4. Kanatlı Kesici Deneyi

Yumuşakkil bantları veya tabakaların kayma direncini saptaması amacı iin yapılan

budeney iin TS-5744e uyulması gerekmektedir.

2.5.5. Plaka Yükleme Deneyi

Zemininnihai taşıma gücüne, deformasyon modülüne ve yatak katsayısının

hesaplanmasınayönelik veriler elde etmek amacıyla TS-5744e uygun olarak yapılmalıdır.

2.5.6. Jeofizik Çalışmalar

Jeofizikyöntemlerin sondaj alışmalarına yardımcı bir unsur oluşturacağı ilkesi esas

alınaraksondaj sayısını azaltarak arada geilen zemin tabakalarının belirlenmesi,özellikleri ve sınırlarının anlaşılması iin kullanılabilir.

Yapılacakyerel jeofizik alışmaların amaları tam olarak belirlenmeli, alınan tüm

kayıtlarve yapılan hesaplamalar ayrıntılı bir şekilde yorumlanarak verilmelidir.

Çalışmalarınamacı, yöntemi, kullanılan araların adı, özellikleri, alınan ölüm

sonuları,tüm tablo ve grafikler yorumlarıyla birlikte verilmelidir. Jeofizik alışmalarayrıca sondaj loglarıyla birlikte yorumlanmalı, ölüm yerlerinin koordinatlarıtablo halinde verilmelidir.

9/14

2.5.6.1.Sismik Kırılma

Sığderinlikler iin yapılacak araştırmalarda aşağıda belirtilen amalar iin

kullanılmalıdır.

a.Yeraltı yapısı nın (tabaka sayısı, kalınlıkları, boyuna Vp, enine Vs dalga

hızları)belirlenmesi,

b.Yerin elastik parametrelerinin belirlenmesi (yoğunluk, poisson oranı,elastisite

modülü,kayma (shear) modülü, zemin hakim titreşim periyodu),

c. Eldeedilen parametrelere göre zemin sınıfının belirlenmesi,

d.Gömülü fay izlerinin araştırılması,

e.Varsa zemin ierisindeki boşlukların ve süreksizliklerin bulunması vb.

2.5.6.2.Sismik Yansıma

Dahaderin zemin araştırmaları iin Sismik Kırılma bölümünde belirtilen amalar iin

kullanılmalıdır.

2.5.6.3.Elektrik Özdiren

a.Nemlenme derinliği veya suya doygun seviyenin belirlenmesi,

b.Tabaka sayısı ve derinliklerinin belirlenmesi,

c.Sağlam zemin ve temel kaya derinliğinin belirlenmesi,

d.Yerin diren özelliğine göre yeraltı jeofizik yapısının belirlenmesi vb.

amalarıylayapılmalıdır.

2.5.6.4.Mikrotremör Çalışmaları

a.Zemin hakim titreşim periyotlarının belirlenmesi, (TA, TB )

b.Zeminin büyütme katsayısının belirlenmesi,

3.LABORATUVAR DENEYLERİ VE ANALİZLER

Sondajalışmaları sırasında alınan örselenmiş ve örselenmemiş zemin ve kaya

örneklerien kısa sürede laboratuvara sondajları yapan firma tarafından tutanak karşılığıteslim edilerek, düzenlenen Örnek Teslim Tutanağı, yapılan zemin ve kayamekaniği deneyleri ve elde edilen sonular, onaylı orijinal deney föylerikullanılarak ekler arasında yer almalıdır.

Laboratuvardeneylerinden elde edilen her türlü veri metin iinde gerekli bölümlerde

tablohalinde verilmeli ve bu veriler yorumlanmalıdır.

3.1.ZEMİNLERİN İNDEKS / FİZİKSEL ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

a.Boşluk Oranı veya Porozite

b. Suİeriği ve Doygunluk Derecesi

c.Tabii Birim Hacim Ağırlık

d. KuruBirim Hacim Ağırlık

e. Elekve Hidrometre/Pipet Analizleri

f.Kıvam Limitleri (Atterberg Limitleri)

g.Yeraltısuyunun Kimyasal Analizi

1 0/14

3.2.ZEMİNLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

a.Serbest Basın Dayanımı

b. ÜEksenli Basın Dayanımı

c.Kesme Dayanımı

d.Konsolidasyon

3.3.KAYALARIN MEKANİK ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

a. KayaKalitesinin Belirlenmesi

b. TekEksenli Basma Dayanımı

c.Nokta Yük Dayanım İndeksi veya disk makaslama dayanım indeksi

4.MÜHENDİSLİK ANALİZLERİ VE DEĞERLENDİRME :

Arazive laboratuvar alışmaları özeti, eksik veriler ile hatalı veya geersizveriler

varsabunların ayrıntısı, mühendisin kendi görüş ve yorumları verilmelidir.

Beklenmeyendeney sonuları dikkatle incelenmeli, bunların hatalı veya doğru ve

gerekdurumu yansıtıp yansıtmadığı irdelenmelidir.

Gerekirseyapılacak ek arazi ve laboratuvar alışmalarının tarifi ve bu yönde öneriler

sunulmalıdır.

4.1.BİNA ZEMİN İLİŞKİSİNİN İRDELENMESİ

Bubölümde mevcut zemin parametreleri ve yapılması planlanan binalardan gelecek

yüklergöz önünde bulundurularak, bina temellerinin inşa edilmesinin uygun olabileceğizemin birimi / birimleri iin ayrıntılı bir alışma yapılmalıdır. Uygun görülenher derinliğe karşılık (öngörülen temel tipleri iin) bir taşıma gücü vemuhtemel oturma miktarı hesaplanmalı, temel projesinin hesap ve tasarımınaimkan verecek parametreler belirtilmelidir. Temel türü, boyutları ve derinliğibiliniyorsa ilgili hesaplamalar bu değerlere göre yapılmalıdır.

4.2.ZEMİNVE KAYATÜRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:

4.2.1. Ayrışmış Zemin Türlerinin Sınıflandırılması

İncelemealanı iinde yer alan zemin birimleri, TS-1500e göre sınıflandırılarak,

aşağıdaverilen özellikleri ile tanımlanmalıdır.

a. Renk

b.Zemin birimlerinin tanımı, yapısı litolojik özellikleri. (ayrık danelizeminlerde

sıkılık,kohezyonlu zeminlerde ise sertlik)

4.2.2. Kaya Türlerinin Sınıflandırılması

İncelemealanı iinde temel derinliğinde kaya birimlerinin gözlenmesi halinde birimi

tanımlamayayetecek sayıda gözlem noktasında tabaka doğrultulusu, eğimi ile eklem-eklem takımıölümleri alınmalı, mevcut litolojilerin toprak örtüsü altında bulunduğu yerlerve yaklaşık kalınlıkları, kaya birimlerin ayrışma derecesi ve sık kırıklıkısımlarının ayrılması,

1 1/14

ayrışmışkısmının cins ve kalınlığı ile örtü kalınlığının tespiti iin sondaj veya ukur

atırılmasıve süreksizlik duruşları ile doğal yama ilişkisi, altyapı ve temel kazı

süreksizliklerininilişkilerinin aıklanması gerekmektedir.

Kayalaraşağıdaki özellikleri saptanarak tanımlanmalıdırlar.

a.Renk,

b. Dokuve yapı,

c.Süreksizliklerin özellikleri,

d.Tabaka eğimi ve doğrultusu,

e. Ayrışmanınderecesi,

f.İkincil litolojik özellikler,

g.Kayacın Adı,

h.Kayacın dayanımı,

i.Kayacın geirimliliği,

j.Tabaka ve kırık-atlaklar arasındaki dolguların cinsi ve (killi birimler veya

karbonat)yeraltı ve yerüstü sularına maruz kalması durumundaki

duraylılıkları,

k. KayaKalitesi

l. Özelmühendislik özelliklerini belirten diğer terimler,

4.2.3. Zemin Profilinin Yorumlanması

İncelemesahasını oluşturan zemin profili, litolojik özellikleri ve dayanım

parametrelerigöz önünde bulundurularak temellerin yer alacağı uygun seviyenin

belirlenmesiiin öneriler getirilmelidir.

4.2.4. Sıvılaşma ve Yanal Yayılma Analizi ve Değerlendirmesi :

Çalışmaalanında bulunan sıvılaşma riski ieren seviyeler iin sıvılaşma

potansiyelininbulunup bulunmadığı uygun analiz yöntemleri ile incelenmeli, analiz sonuları vetüm hesaplamalar tablolar halinde verilmelidir. İri daneli zeminlerde SPT(N)değerlerine göre yapılacak hesaplamalarda gerekli düzeltmeler yapılmalı(enerji, yeraltı suyu, örtü yükü,

ekipman,vb.), sıvılaşma hesaplamasında kullanılan maksimum ivme değerinin tekrarlama

periyodubelirtilerek yorumlanmalı ve gerekiyorsa alınması gereken veya alınabilecek

önlemlerve öneriler verilmelidir. Sıvılaşması beklenen zemin birimleri iin muhtemeloturma miktarları belirlenmelidir.

4.2.5. Oturma-Şişme Potansiyelinin Değerlendirmesi :

Çalışmaalanında iinde üstteki mühendislik yapısına zarar verebilecek oranda

toplamve farklı oturmalar, şişme özelliği gösterebilecek killi malzemelerin deney

sonularınagöre yorumu yapılmalı, gerekiyorsa önlem iin uygun yöntemler ve öneriler verilmelidir.

1 2/14

4.2.6. Karstik Boşlukların Değerlendirilmesi

Çalışmaalanı iinde eriyebilen kayalardaki veya insan girişimleri sonucu oluşan

boşluklarvarsa, bunların büyüklükleri, neden olacakları tehlikeler yorumlanmalı,

gerekiyorsaalınabilecek önlemler belirtilmelidir.

4.2.7. Temel Zemini Olarak Seilebilecek Birimlerin Değerlendirilmesi

Çalışmaalanında bulunan birimler temel zemini olma özellikleri aısından

yorumlanmalı,gerekiyorsa alınabilecek önlemler belirtilmelidir.

4.2.8. Şev Duraylılığı Analizleri

Uzun vekısa döneme ilişkin şev duraylılık analizleri yapılmalıdır. Uzun döneme ait

analizleryapılırken olası dinamik etkiler (deprem vb.) dikkate alınmalıdır.

4.2.9.Kazı Güvenliği ve Gerekli Önlemlerin Alternatifli Olarak Değerlendirilmesi

Özelliklebodrum katlı yapıların temel kazısı sırasında oluşacak şevlerde alınması

gerekebilecekönlemler (geici veya kalıcı destek sistemleri), mevcut yapıların kazıyaetkisi, yeraltı suyunun varlığı ve bunun tahkimat üzerindeki etkileri ileolabilecek sürşarj(örtü) yükleri de dikkate alınarak, alternatifli olarakbelirlenmelidir.

4.2.10. Doğal Afet Risklerinin Değerlendirilmesi

Bubölümde, raporun önceki bölümlerinde verilen tüm arazi ve laboratuar

alışmaları,analiz, literatür tarama vb. alışmalar ışığında alışma alanının doğal afet

riskleriaısından değerlendirmesi yapılmalı, uygun, sakıncalı, önlem gerektiren, yasak alanlarve bu husustaki görüşler belirtilmelidir. Buna göre; inceleme alanınındepremselliği, kaıncı derece deprem bölgesinde yer aldığı, evredeki muhtemelşev duraysızlık problemi taşımakta olan sahaların durumu ve diğer doğal afetriski durumları bilimsel analizleri yapılarak ayrıntılı bir biimdedeğerlendirilmeli, yapılan hesaplamalar aıklamalı olarak raporda yeralmalıdır.

5.SONUÇ VE ÖNERİLER

Sonuve Öneriler Bölümünde raporda yapılan değerlendirmelerin, aşağıdaki

hususlarıierecek şekilde özeti sunulmalıdır.

a.İnceleme alanındaki yerel zemin koşullarının tanımı

b.Önerilen tasarım parametreleri, temel derinliği seimi (yüzeysel ya derin

temelleriin), en az temel derinliği, temel tipinin muhtemel oturmalara göre

tespiti,yayılı (radye) ve sürekli temellerde rijitlik önerisi; derin temellerde kazık

tipi,kesiti ve boyunun irdelenmesi ve seimi ile temel projesinin hesap ve

tasarımınaimkan verecek öneri ve sayısal değerler

c.Temel kazıları ve sonrası imalatlar esnasında ortaya ıkabilecek sorunlar ve

ekonomik/güvenilirözüm önerileri,

d.Zemin iyileştirmesi gerekiyorsa, önerilen yöntem(ler) ile ilgili aıklamalar,

1 3/14

e.Yüzey ve evre drenajı ile temel seviyesinde yüzey ve yeraltı suyu etkilerine

karşıalınması gereken tedbirler,

f.Gerekli hallerde zemin büyütmesi ve sıvılaşma riski ile ilgili aıklamalar,

değerlendirmelerve öneriler.

6.YARARLANILAN KAYNAKLAR

Metinde,şekil ve izelge aıklamalarında atıfta bulunulan tüm kaynaklar verilmelidir.

7.EKLER

1.Çalışma alanına ait Vaziyet Planı ve Plankote

2.Genel Jeoloji

3.Mevcut İmar Planı ve eki inşaatın yapılacağı parsel ile ilgili haritalar

4.Jeoloji Kesitleri

5.Sondaj Logları

6.Arazi ve Laboratuvar Deney Raporları ile Analizler

7.Jeofizik Ölümler, Kesitler ve Hesaplamalar

8.Fotoğraflar (Sahanın genel görünümü, sorunlu kısımlar, araştırma ukurları,sondaj

alışmaları,yarmalar, karot ve diğer örnekler vb. )

NOT:Ekler cep, yada ayrı klasörler iinde verilmeli ve A4 boyutlarındakatlanmış olmalıdır.

1 4/14

Bilgi Edinme Başvuruları Bimer İnsan Hakları Başvuruları