İZTUZU Avrupanın En Güzel Kumsalı

 

 

 

Times Online’dan
2 Aralık 2008

Yeşil Alanlar: Dalyan, Türkiye
Kategori galibi: En iyi Açık Alan (Avrupa)
Annie Gatti

Dalyan’daki İztuzu kumsalı, Akdeniz’de nadir bulunan, içerisinde göz önünde tek bir evin, dükkanın ya da otelin bulunmadığı çam ormanlarıyla örtülü bir dağ ve bir nehir deltasıyla sarılı 4,5 km lik altın kumdan oluşan bir yaydır.

Gün boyunca insanlar kıvrılan dalgaların sesiyle yüzmekte, yürümekte ve güneşin altında uzanmaktadır. Ancak gece olunca bariyerler konmakta ve kumsal, doğa ve özellikle de dünya üzerinde yaşamını sürdüren en eski türlerden biri olan ve yumurtalarını Mayıs’dan Eylül ayına kadar bırakan yüzlerce iribaşlı deniz kaplumbağası (Caretta caretta) tarafından geri alınmaktadır.
        
 
 
İztuzu yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan deniz kaplumbağaları (Caretta caretta) için Türkiye’de ikinci en önemli alandır ve ard bölgesinde yer alan tuzlu gölleri, çatal biçimindeki sazlık nehir kanallarıyla göreli olarak Türkiye’nin en güzel kumsalıdır. Ancak 1990 yılında ilk kez ziyaret ettiğimde beton bloklarının yoğunluğu yüzünden moralim bozulmuştu. Sonradan keşfettim ki devletin kurumları 1800 yataklı bir tatil köyünün yapımını onaylamıştı.

“Bayan kaplumbağa” lakaplı İngiliz June Haimoff tarafından harekete geçirilen bir avuç dolusu Türk ve Avrupalı korumacının İztuzu’nu gelişmekten kurtarışı dikkate değerdir.
 
Birçok yaz Haimoff kumsalda kasaban tanıdık ailelerin yanında tahta bir kulübede yaşamıştı ve büyük yuvalarını kazmakta olan dişi kaplumbağaları izlemişti (hatta bir tanesinin kabuğunu beşik olarak kullanmak için almaya çalışan bıçaklı bir adamdan kurtarmıştı) ve kuluçkadan çıkan yavruları yerleşimlerin aydınlatması ve gürültüsü nedeniyle dağılmaktan korumuştu.
 
En sonunda kulübeler yıkıldı ancak korumacıların bilmediği bunlar yerine daha çok zarar verecek bir tatil kompleksi için inşa izni verildiğiydi. Buldozerler kumsala ulaştığında Haimoff, WWF’ye acil bir telgraf gönderdi. Prens Philip WWF’nin başkanı olarak Türkiye’nin Başbakanına bir çevresel etki değerlendirmesi yapılabilmesi için projeyi iptal etmesini rica etti.
 
Bu yapıldı, Başbakan harekete geçti ve 1988 yazında kumsala, kızılçam ve sığla ağacı ormanları ve bataklık arazi boyunca Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) statüsü verildi ve inşa projesi iptal edildi.
Dalyan ve kaplumbağaları hakkındaki haberler çabuk yayıldı ve en sonunda kasaba turistlerin buluşma noktası haline geldi. Ben bile pek çok kez ziyaret ettim, genelliklede çok yoğun olmayan zamanlarda. Ancak burayı bir Açık Alan Ödülü için önerene kadar kumsalın bu kadar yoğun ziyaretçi akınına uğradığına ilişkin bir fikrim yoktu (yoğun sezonlarda tek bir günde 5000 kişiye kadar).
Bunların pek çoğu büyük gemilerle gelip nehir botlarına aktarılan günübirlik turistlerdi ve Dalyan çevresindeki çeşitli yerleri ziyaret edip geziyi İztuzu’nda yüzerek bitiriyorlardı.
Ancak bu akına rağmen, yuvaların kazıldığı bölgenin sınırlarının çizilmiş olması, şemsiyelerin kullanılmasını ve yatılmasını yasaklayan ve jet ski ve hız motorlarına 1 millik yaklaşma yasağı içeren koruma çalışmaları işe yaramaktadır. Kaplumbağaların 21 yıl boyunca izlenmesine ilişkin program şu an da Pamukkale Üniversitesi’nden bir takım tarafından yürütülmektedir ve kaplumbağa nüfusunun sabit kaldığı ve yuvaların sayısının da yavaşça artmakta olduğu görülmektedir. Öğrenciler yuvaların yerini belirlemektedir, üstlerine tilkilerin ve köpeklerin kazmalarını engellemek için metal kafesler koymaktadırlar ve yumurtlama olduğunda onları el altında tutmaktadır.
Turistlere sunulan imkânlar kumsalın her iki yakasında da çevresel etkileri en aza indirecek biçimde iyi bir biçimde tasarlanmıştır. Kafeler, kabinler, şezlonglar (ki maksimum 850 yakınına kadar izin verilmiştir) ve yürüyüş yolları tahtadan, çatılar sazlardan yapılmaktadır ve duşlarda, tuvaletlerde ve cafelerde kullanılan su acısudur, atık su günlük olarak ortadan kaldırılmaktadır. 

             
 
 
Delta bitiminde geri dönüştürebilir atıkları ayıran konteynerler ile birlikte çok sayıda çöp kutusu vardır. Belediye alanda sunulan imkanları yönetmekte, şezlong ve kumsal ile kafelere giriş ücretlerinin oluşturduğu gelirleri kıyının günlük olarak temizlenmesi için kullanmakta ve şehirdeki insanlar ve servisler için iş sağlamaktadır.
Bisikletle kumsala ulaşılan yeşillikli yol ve onun birçok sayıda gözleme evlerinden kumsal ve göllerin panoromik görüntüleriyle reçine kokulu dağ yolu boyunca canlandırıcı tırmanışı.
Aynı yönlere hareket eden dolmuş kooperatif (minibüs) hizmetleri ve 5 mil süratle saz yatakları boyunca seyahat eden kanal taksi dolmuş filosu. Bu hoşgörülü adım delta için resmi bir hız limiti, fakat güvenlik görevlileri nadir ve korumacılar özellikle nehir ağzında kısmen de olsa güçlü hızlı giden teknelerin çalkantısı nedeniyle saz yataklarının tahrip olduğu endişesindeler.
Kumsalda, bununla birlikte denge içinde kalan ve Dalyan’ın resmi olmayan simgesi Özel Koruma Alanı görevlileri tarafından kitle turizmi ve Deniz kaplumbağalarının (Caretta caretta) ihtiyaçlarını sağlamak için 24 saat devriye hizmetleri sağlanıyor.
June Haimoff, bunun mükemmel olmadığını daha fazla bilgilendirme tabelası, daha az şezlong ve günlük seyahat edenlerden vergi alındığını görmek istediğini, çok şanslı olduğumuzu, büyüleyici kumsalı deniz kaplumbağaları için koruduğumuzu söylemektedir.

Daha Fazla Bilgi
Koruma
Kaplumbağa populasyonu yıllık izlenmektedir, kumsal gece halka kapatılmakta, tüm yıl kumsal florası kamp aktiviteleri gibi faaliyetlerden korunmaktadır. Görüşüme gore az sayıda yerel olmayan palmiyelerin yol sonuna kadar dikilmesinin problem olabileceğine ilişkin endişelerim var.

Kumsal 1988 den bugüne Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak korunuyor. Ulusal Park statusü için June Haimoff’un teklifi ve Doğal Hayatı Koruma Derneğinin de içinde bulunduğu Türk gönüllü kuruluğu ve diğer korumacıların kampanyaları ile koruma ifadesi etkili olmuştur.

İribaş kaplumbağa (Caretta caretta) IUCN listesinde nesli tehdit altındaki türdür. Kumsalın korunması Bakanlık görevlileri tarafından 24 saat mükemmel devriye hizmetleri ve üniversite ekolojistleri tarafından yıllık izleme çalışmalarıyla sağlanmaktadır. Nehir ağzında kumsalın iç karasal kısmında öncelikli aynı koruma seviyesindeki, sazyatakları aynı amaçla mükafatlandırılmadığından aşınmaya uğramaktadır.

Kumsal faaliyetlerinde, şemsiye, şezlong doğal materyaller kullanılmaktadır; toplam 3 küçük kafe, bir uçda 3, diğerinde bir duş, her bir uçda az sayıda soyunma kabini bulunmakta, jet ski ve sürat motoru bulunmamaktadır.
Kumsal günlük olarak temizlenmektedir, ziyaretçiler için her iki uçda sigara izmaritleri için bidon içinde bol sayıda çöp tenekesi; devriyenin daha az olduğu kumsalın arkasındaki nehir setinde bir miktar çöp bulunmaktadır.
Çevre
Kumsalın bir ucuna yerleştirilen (diğer ucunda olmayan) geri dönüşüm kutularında geri dönüşebilir malzemeler toplanmaktadır. Kafelerden, tuvaletlerden ve duşlardan gelen atıksular tekne ile veya karayolu ile günlük olarak toplanmakta ve kasabanın yeni atıksu arıtma tesisine ulaştırılmaktadır
Su yönetimi- 1 millik bölgenin hız teknelerinden ve jet skilerden arındırılmış olması sebebiyle deniz temiz tutulmaktadır. Kumsalın arkasındaki gölden alınan çok tuzlu suyun kafelerde, tuvaletlerde ve duşlarda kullanılması temiz suyun kırılgan kıyısal ekosisteme eklenmemesini garanti etmektedir. Ancak, deltanın sonunda denize ulaşan derenin su kalitesinin izlenmemesi ve tekne sayısındaki artış, suyun temizliğine zarar vermesi endişesi uyandırmaktadır.
Toplum
Dalyan sakinlerinin birçoğu, İztuzu kumsalının turistleri cezbeden en önemli yerlerden biri olduğunun ve korunması gerektiğinin farkındadır ancak çevresel (yeşil) aktiviteler ve politikalar az sayıdadır. Bir tur operatörü, Kardak Turizm, deniz kaplumbağalarının korunması aktivitelerine finansal destek vermektedir ancak aynı zamanda turistleri tekneleri ile alarak deniz kaplumbağalarını görmeye ve onlara yiyecek vererek cezbetmeye çalışmaktadırlar. Bu yıl Türk ve İngiliz sakinlerden oluşan küçük bir yardımsever grup olan Dalyan Derneği, üniversiteden gelen gönüllülere kumsalda yardımcı olmaktadır.
Ulaşım
Bisiklet kiralama, hem otobüs hem de teknelerle erişim mümkündür. Ancak bunlar için çevresel (yeşil) enerji kullanımı mevcut değildir ve müsaade elden tekne sayısının artması ile nehrin dizel kirliliğe maruz kalması endişe uyandırmaktadır.

Gıda
Yiyecekler çok kısıtlıdır. Yerel domatesler ve ekmek ile yapılan sandviçler, çeşitli sayıda şişe ve teneke kutuda içecekler, (yabancı bira da dâhil olmak üzere) ve ayrı bir tezgâhta yerel bayanlar tarafından yerel yolla yapılan gözlemeler (krepler) bulunmaktadır.
 
ADAY GÖSTERİLME Türkiye Dalyan’dan yeni döndüm, Dalyanın Dünya Mirasına aday mevkii 5 km uzunluğundaki plajı büyük iri bağlı kaplumbağaların Caretta Caretta’ların üreme alanı.
İki şey kesinlike gurur verici, Göl üzerinde güneş enerjisi ile sessizce hareket eden tekne ve yaban hayatının sesini dinlerken.gökyüzünde kayan yıldızları izlemek.
İkinci tecrübe geçmişten beri bozulmayan plaj manzarası, sıcak su da yüzmek ve yolda durarak yerel dağ manzarlarına, sahillere,nehirlere bakarak gözleme (pancake) yemek. Kesinlike el değmemiş, bozulmamış yaban hayatı ile dünyanın son bir kaç yerinden biri Dalyan-Charles Bentley, Sunderland
Bilmeniz gerekenler
Dalaman uluslararası havaalanından Türk Hava Yolları ,Kıbrıs Hava yolları ve charter seferleri Türkiye’nin diğer şehirlerine ve İngiltere’ye düzenli olarak yapılmaktadır. Dalaman Havaalanından Dalyan 25 km dir. Ayrıca düzenli olarak havaalanından Ortaca’ya otobüs servisleri mevcuttur.
Çok sayıda Otel, pansiyon ve kiralik villalar bulunmakla beraber,.küçük aile işletmesi olan pansiyonlarda bölgenin kendine özel yetiştirdiği gıdalardan yemekler sunulur. Daha fazla detaylı bilgi için www.dalyan.travel.com ve www.dalyanvillas.com
 
 
 
 
 
          
 
        THE TIMES          Basında Çıkan Haberler